Διαλύστε την ομίχλη στο Μεσανατολικό

Του David Ignatius
Οι αμερικανικές ειρηνευτικές προσπάθειες στο παλαιστινιακό ζήτημα χαρακτηρίζονται εδώ και 40 χρόνια από την αρχή της «δημιουργικής αμφισημίας». Αντί να αναφέρουν τις δυσάρεστες παραχωρήσεις που θα απαιτηθούν για μια συμφωνία -ότι οι Ισραηλινοί πρέπει να μοιραστούν την Ιερουσαλήμ και ότι οι Παλαιστίνιοι πρέπει να εγκαταλείψουν το «δικαίωμα επιστροφής» στο Ισραήλ-, διαδοχικές αμερικανικές κυβερνήσεις έχουν προσπαθήσει να παραπέμψουν τα ακατονόμαστα για αργότερα.
Ομως η ομίχλη παραμέρισε πρόσφατα, καθώς το ισραηλινό υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε την κατασκευή 1.600 νέων κατοικιών εποίκων στην ανατολική Ιερουσαλήμ ενώ ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν βρισκόταν στο Ισραήλ. Η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον έκανε λόγο για «βαθύτατα αρνητικό σημάδι» και «προσβολή».
Δεν επρόκειτο για τυχαία κίνηση αλλά για δημόσια μετ’ επιτάσεως άρνηση της ισραηλινής Δεξιάς να προβεί σε παραχωρήσεις στην Ιερουσαλήμ. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου είχε προσπαθήσει να ικανοποιήσει την αμερικανική επιθυμία να αποφύγει τις προκλητικές ενέργειες στην Ιερουσαλήμ. Ομως, το δεξιό κόμμα Σας, που ελέγχει το υπουργείο Εσωτερικών, τον έφερε προ των ευθυνών του. «Το να παγώσουμε την κατασκευή εποικισμών στην ανατολική Ιερουσαλήμ είναι κάτι που δεν μπορούμε να κάνουμε», δήλωσε ο Ντόρε Γκολντ, δεξιός πρώην πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ. Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Αβιγκντορ Λίμπερμαν, που είναι και ο ίδιος έποικος, είπε ότι «είναι σαν να λέμε στους Εβραίους της Νέας Υόρκης να μη χτίζουν ή να μην αγοράζουν σπίτια στο Κουίνς».
Η καλύτερη απάντηση που θα μπορούσε να δώσει σε όλα αυτά η αμερικανική κυβέρνηση θα ήταν να υλοποιήσει αυτό που είχε σχεδιάσει πέρυσι: να δηλώσει με σαφήνεια τις αρχές στις οποίες θα βασιστούν οι διαπραγματεύσεις. Ο Αμερικανός πρώην σύμβουλος εθνικής ασφαλείας Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι συνόψισε τις αρχές αυτές ως εξής: Ουσιαστικό μοίρασμα της Ιερουσαλήμ, κανένα δικαίωμα επιστροφής σε Παλαιστίνιους πρόσφυγες, επιστροφή στα σύνορα του 1967 με αμοιβαίες παραχωρήσεις ώστε οι μεγάλοι εποικισμοί να ενσωματωθούν στο Ισραήλ και αποστρατιωτικοποιημένο παλαιστινιακό κράτος. Κάθε διαπραγμάτευση που έχει επιχειρηθεί τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες τείνει προς αυτή την κατεύθυνση.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος για τη Μέση Ανατολή, Τζορτζ Μίτσελ, είχε δηλώσει αντίθετος σε ένα τέτοιο «μπιγκ μπανγκ» λέγοντας ότι, από την εμπειρία του στην ειρηνευτική διαδικασία της Βόρειας Ιρλανδίας, είναι καλύτερα να αφεθούν πρώτα οι δύο πλευρές να παζαρέψουν και μετά να παρέμβουν οι ΗΠΑ με συμβιβαστικές προτάσεις. Ομως, εκ των υστέρων, είναι σαφές ότι αυτή η βήμα προς βήμα προσέγγιση ήταν λάθος. Η αμφισημία δεν ήταν δημιουργική, ήταν καταστροφική. Επέτρεψε στην ισραηλινή Δεξιά να διαιωνίσει την ιδέα ότι μπορεί να τα έχει όλα - και ειρηνευτική συμφωνία και καμία παραχώρηση στην Ιερουσαλήμ.
Η Ιερουσαλήμ είναι το μεγαλύτερο αγκάθι των ειρηνευτικών συνομιλιών και γι’ αυτό τον λόγο πολλοί ήθελαν να την αφήσουν για το τέλος, όμως χάρη στην ισραηλινή Δεξιά, το θέμα της Ιερουσαλήμ προσδέθηκε στις διαπραγματεύσεις. Ο Ομπάμα πρέπει να ανακοινώσει ότι όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις, οι ΗΠΑ θα καταθέσουν τις απόψεις τους για την Ιερουσαλήμ και τα άλλα σημαντικά ζητήματα, περιγράφοντας τη συμφωνία που επιθυμεί η πλειονότητα των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων. Αν ο Νετανιάχου αρνηθεί να συνεργαστεί, τότε θα υπάρξει όντως κρίση στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ